Diyabet ve Gebelik

Prof. Dr. Metin Aslan
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

Diabetes Mellitus tiplerinden bir tanesi de gestasyonel diyabet dediğimiz gebelik diyabetidir. Bunun özelliği gebelik dışında bu kişilerde diyabet yani şeker hastalığı olmaması ancak gebelik sırasında orta çıkmasıdır. Hemen hemen her gebede diyabet olup olmadığı araştırılır çünkü bu çok önemli bir konudur. Bu konu araştırılmadığı zaman hamile kişide diabetes mellitus varsa doğum sırasında çocukta omuz çıkığı, solunum bozuklukları olabilir.

Bu yüzden her gebede gebeliğin 24. ve 28. haftaları arasında yani 6 - 6,5 ay arasında şeker hastalığı taraması yapılır. Şeker hastalığı taraması için günün herhangi bir saatinde 50 gr glukoz / pudra şekeri ya da üzüm şekeri bir bardak su içinde eritilir. 1 saat sonra kan şekerine bakılır. Kan şekeri 140 mg dl’nin altında ise normaldir. Kan şekeri bunun üzerinde çıkarsa şeker yükleme testi yapılır. Şeker yükleme testinde de kan şekeri değeri belli sınırların üzerinde gelirse o zaman gebelik diyabeti yani gestasyonel diyabet vardır. Ağızdan yapılacak oral glukoz tolerans testinin anne karnındaki yavruya hiçbir zararı yoktur. Bu konu özellikle çok önemlidir. Gebelikte diyabet tanısı koymak için yapılan glukoz ve şeker yükleme testlerinin gerek anneye gerekse anne karnındaki yavruya hiçbir zararı yoktur.

Gebe diyabeti saptandıktan sonra anneye iki hafta kadar diyet tedavisi verilir. Bu sürede anne karbonhidrat, yağ ve proteinleri belli bir oranda alır ama her gebede olması gereken demir, folik asit, kalsiyum, D vitamini ve iyot da tabi ki verilir. İki haftalık diyabet diyet tedavisinden sonra kan şekerlerine tekrar bakılır. Eğer kan şekeri ayarı iyi değilse yani açlık kan şekeri 95’in üzeri 1. saat 140’ın üzeri ise o zaman insülin tedavisine geçilir. Gebe diyabetlilerde verilecek olan insülin tedavisi insan insülinidir. Akşamleyin bir defa yemekten önce verilir ve durumları takip edilir. Takiplerde kan şekeri ayarı iyi değilse o zaman günde iki defa insüline geçilebilir. Bu şekilde gerekli ayarlama yapılamadığında insülin miktarı arttırılabilir, insülin sayısı azaltılabilir. Hatta gebe diyabetli sık sık canlı doğum yapamıyor yani kan şekeri çok oynaklık gösteriyorsa bunlarda gebelik sırasında gebelik diyabeti çıkmışsa pompa tedavisi bile uygulanabilmek, böylece canlı çocuk sahibi olabilmektedirler.

Gebe diyabetliler günlük öğünlerine çok dikkat etmelidir ve günde üç ana öğün dört ara öğün almalıdırlar. Gebe diyabetliler haftada en az üç gün günde dört defa kan şekeri takibini yapmalı ve kan şekerine bakarak günlük insülin dozlarını ayarlanmalıdır. Bir gebe diyabetlide kan şekerinin ayarının iyi gitmediğini gösteren belirti anne karnındaki fetüsün daha önde gitmesi ve kilo almasıdır. Bu yüzden gebe diyabetliler endokronoloji ve kadın doğum tarafından takip edilirler. Kadın doğumda her ay gebe diyabetliyi gördüğünde eğer kiloluysa ve önde gidiyorsa o zaman gebe diyabetlinin şeker ayarının iyi olmadığı konusunda doktoru ve hastayı uyarır; nna göre tedavisi tekrar gözden geçirilir.

Gestasyonel diyabet adını verdiğimiz gebelik diyabetin en belirgin özelliği bu hastalarda gebelik dışında diyabet olmaması, diyabetin sadece gebelikte ortaya çıkmasıdır. Gebelik sona erdikten yani doğum yaptıktan sonra diabetes mellitus da biter. Fakat bunun önemi şudur ki gebelikte diyabeti çıkan kişilerin yarısından fazlasında yaşamlarının ileri safhalarında erişkin diyabeti dediğimiz Tip 2 diabetes mellitus görülmektedir. Bundan dolayı gebelikte diyabeti çıkmış ve doğum yapmış kişiler doğumdan 3 ay sonra şeker yükleme testi yapılarak erişkin diyabet olup olmadığı araştırılır ve varsa ona göre takibi yapılır.

İlginizi Çekebilir

Annesi Hamilelikte Diyabetli Olan Çocuklar Nelere Dikkat Etmelidir?
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabet ve Hamilelik: Gestasyonel Diyabet
Prof. Dr. Dilek Yavuz
Gestasyonel Diyabet Kimlerde Sık Görülür?
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabet ve Yaşam Tarzı Değişikliği
Prof. Dr. Taner DAMCI
Diyabet ve Spor
Prof. Dr. Taner DAMCI
E-Bültene Üye Olabilirsiniz