Diyabet ve Hamilelik: Gestasyonel Diyabet

Prof. Dr. Dilek Yavuz
Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Hastanesi
Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı

Gestasyonel diyabet veya gebelik diyabeti, Tip 1 diyabetten ve Tip 2 diyabetten farklı bir diyabet şeklidir. Gebelikte ortaya çıkar ve gebelik bittikten sonra genellikle kan şekerleri normale döner. Ancak toplumumuzda diyabet sıklığı giderek artmaktadır. Çoğunlukla gestasyonel diyabet tanısı koyduğumuz zaman o kişinin Tip 2 diyabet olma ihtimalinin de olduğunu aklımızdan çıkarmamak gerekir. Başka bir deyişle gebe kalmadan önce hanımlarımızın diyabet olma ihtimalinin yüksek olduğunu da hatırlatmak isterim. Eğer gebelikte diyabetiniz varsa, ya gebelik öncesinde tanı almışsanız ya da gebelik sırasında tanı konmuşsa kan şekerlerinizin çok hızlı bir şekilde kontrol altına alınması ve tüm gebelik boyunca beklenenden daha düşük bir seviyeye indirmek adına takip edilmesi gerektiğini aklınızdan çıkarmamalısınız.

Gebe olmayan kişilerden daha farklı olarak glisemik hedef dediğimiz kan şekeri hedefimiz gebelerde biraz daha dar bir alanı kapsar. Açlık kan şekerinizin 90 mg/dl’nin altında olması, daha doğrusu 70 ile 90 mg/dl arasında olması, tokluk kan şekerinizin 140 mg/dl’nin altında olması, HbA1c’nin ise %6’nın altında olmasını isteriz. Bu aslında çok ciddi ve ulaşılması güç bir rakamdır ama gözlemlerim doğrultusunda şunu sevinerek ifade edebilirim ki gestasyonel diyabetik hastalar ilaç tedavisine en iyi uyan, kan şekeri takibini en iyi yapan hasta gruplarımız içindedirler. Hastalarımızın buradaki tek amaçlarının bebeğin iyi olması olduğunu düşünüyoruz ve bu gerçeğin farkındayız.

Eğer gestasyonel diyabetik bir hastanın kan şekeri çok yüksekse hastayı ilk gördüğümüz an tedaviye başlarız. Gebelerde ne yazık ki ağızdan alınan ilaçlarla kan şekerini kontrol etmek yani hap tedavisi uygulamak mümkün değildir. Bu yüzden insülin tedavisi uygulanması gerekmektedir. Eğer gestasyonel diyabetiniz varsa yani başka bir deyişle diyabet tanısını gebelik sırasında aldıysanız çoğunlukla gebelik bittiği andan itibaren, doğum gerçekleştikten sonra 48 saat içerisinde tedavi ihtiyacınız kalmayabilir.

Gestasyonel diyabet tanısı koyduğumuz andan itibaren hastamızı yakından takip etmek çok önemlidir. Hastanın eğer mümkünse kan şekeri ölçümünü kendi kendine yapmasını, günde 7 defa kan şekeri ölçmesini, diyetine çok iyi uymasını ve eğer yaptırabilirse Fruktozamin denilen 3 haftalık kan şekeri ölçümünü gösteren testi yaptırmasını çok isteriz. Fruktozamin bakılmıyorsa eğer 2 ayda bir mutlaka Hemoglobin A1c (HbA1C) değerine bakılması uzun dönemli kan şekerleri konusunda fikir sahibi olmamızda önem taşır. Ama gestasyonel diyabette olmazsa olmaz kuralımız günlük kan şekeri takibidir. Hastanın bunu kendi kendine glikometre ile yapması gereklidir. Bu konuda hiç şüphesiz diyabet hemşireleri ve hekimleri size ihtimamı göstereceklerdir.

Doğum gerçekleştikten sonra çoğu vakamızda insülin tedavisi ihtiyacı kalmaz; 48 saat içinde insülin tedavisini keseriz. Ancak gestasyonel diyabetik hastalarımız da izlediğimiz çok önemli ve atlanan bir husus var: Gestasyonel diyabet doğumdan sonra 6. ayda tekrar varlığı ve devamı açısından değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Doğumdan hemen sonra kan şekerleriniz normale inmiş olabilir ancak doğumdan sonraki 6. ayda mutlaka şeker yüklemenizin yapılıp diyabetinizin kalıcı olup olmadığının veya tekrarlayıp tekrarlamadığının görülmesi gerekir.

Gebeliğinizde bir kez gestasyonel diyabet olmuşsanız sonraki gebeliğinizde de gestasyonel diyabet geliştirme ihtimaliniz çok yüksektir. Bu yüzden gebe kalmadan önce Hba1C’nin %6’nın altında olması, açlık ve tokluk şekerlerinin normal sınırlarda olması bebeğin ve annenin sağlığı açısından çok önemli bir durumdur.

İlginizi Çekebilir

Annesi Hamilelikte Diyabetli Olan Çocuklar Nelere Dikkat Etmelidir?
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabet ve Gebelik
Prof. Dr. Metin Aslan
Gestasyonel Diyabet Kimlerde Sık Görülür?
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabet ve Yaşam Tarzı Değişikliği
Prof. Dr. Taner DAMCI
Diyabet ve Spor
Prof. Dr. Taner DAMCI
E-Bültene Üye Olabilirsiniz