İnsülin Çeşitleri

Prof. Dr. Gökhan Özgen
Ege Üniversitesi Tıp Fak. İç Hastalıkları A.D.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları B.D.

Peki hangi insülini kullanmalıyız? Doktorunuz ve diyabet hemşireniz sizin için en uygun olan insülin tipini ve dozunu belirleyecektir. Bu seçimi yaparken doktorunuz vücut ağırlığına, fiziksel aktivite düzeyinize, yediğiniz günlük besin miktarına, genel sağlık durumunuza, yandaş hastalıklarınıza, karşılaştığınız stres miktarına bakarak karar verecektir.

Bugün kullanımda olan insan insülinleri etkileri yönünden 3 ayrı formda karşımıza çıkmaktadır. Bir tanesi kısa etkili ve çabuk etki gösterenlerdir. Bunlar berrak görünümlüdür. Etkisi yavaş başlayıp orta derecede yavaş etki gösterenler ise bulanık görünümlüdür. ayrıca kısa ve orta etkili insülinlerin belli oranda karışımlarını içeren hazır karışım insülinler de bulanık görünümdedir. Analog insülinler ise insülin molekülündeki zincirleri teşkil eden aminoasitlerin diziliş sırasını değiştirerek veya bu zincirlere yeni aminoasitler ekleyerek oluşturulmuş insülinlerdir. Böylece hızlı etkili veya etki süreleri çok kısa olan ya da uzun etkili ve etkisi yavaş olan insan insülinleri üretilmiştir. Bu insülinler normal fizyolojiye daha uygun ve etkili olduklarında hipoglisemi riski de daha düşüktür.

Başlıca üç çeşit analog insülin mevcuttur. Bir tanesi hızlı etkili insülinlerdir. Bunların etkisi çabuk başlar, 5-15 dakika içinde etki eder ve kısa sürerler. Yemek öncesinde kullanılırlar ve berrak görünüşlüdürler. İkincisi uzun etkili analog insülinlerdir. Bunların etkisi yavaş başlar, 1-2 saat içinde etki etmeye başlar ve 18-24 saat kadar uzun sürerler. Bazal insülin gereksinimini karşılamak için günde 1 kez veya gerektiğinde 2 kez kullanılabilirler. Bunlar da berrak görünümümdedirler. Üçüncüsü ise hazır karışım analoglardır. Burda hızlı etkili insülinleri %25, %30 ya da %50 oranında saf ve geri kalan kısmını da protaminlenmiş olarak içeren karışım insülinlerdir ve bulanık görünümdedirler. Bunların da %25, %50, %30 karışımlar şeklinde üç çeşidi vardır ve piyasada mevcuttur.

İnsülin tedavisinin en önemli yan etkisi kan şekerinin aşırı ve ani düşmesidir. Buna hipoglisemi denilmektedir. Kan şekerimiz 50 mg/dL’nin altına düştüğü zaman hipoglisemi belirtileri görülmektedir. Bazen bu belirtiler kan şekerinin çok yüksek düzeylerden hızlıca normale indirildiği zaman da karşımıza çıkabilir. İnsülin dozunda doktorunuza danışmadan yaptığınız bir değişiklik, öğün atlamanız veya yemeniz gerekenden az yemeniz ya da aşırı egzersiz yapmanız durumunda hipoglisemik atak geçirebilirsiniz. Bunlara dikkat etmek gerekmektedir.

İnsülin enjeksiyonlarının sürekli aynı bölgeye yapılması sonucu insülin lipoatrofisi ya da insülin lipohipertrofisi gelişebilir. İnsülin lipoatrofisi dediğimiz durum, insülin enjeksiyonu yapılan yerlerde yağ dokusunun kaybı ile oluşan insülin tedavisine bağlı bir yan etkidir. İnsülin lipohipertrofisi ise gene aynı bölgeye sık enjeksiyon yapılması nedeniyle gelişir. Bu durumda yapılan insülinin bir kısmı iyi emilmez, cilt altında birikir ve diyabetin kontrolü bozulabilir. Bunun olmaması için insülin enjeksiyon yerlerinin sürekli değiştirilmesi gerekir. İnsülin enjeksiyonlarını günlere göre vücudunuzun hangi bölgesine yapacağınızı tam olarak kararlaştırmanız son derece önemlidir.

Resimde enjeksiyon bölgeleri gösterilmiştir. Bunlardan bazılarına enjeksiyon yapabilmeniz için bir yakınınızın yardımı gerekebilir. Bazı bölgelere uygulanan insülin diğer bölgelerdekine göre daha çabuk kana karışır. Örneğin karın bölgesi, insülinin en hızlı kana karıştığı bölgedir. Kollara yapılan insülin ise biraz daha yavaş kana karışır. İnsülinin en yavaş kana karıştığı bölge kalçalardır. Bölgeler arasındaki farklar nedeniyle kan şekeriniz değişik alanları kullandığınızda farklı seviyelerde olabilir.

İlginizi Çekebilir

Diyabet İçin Kullanılan Tedavilerin Yan Etkileri Var mıdır?
Prof. Dr. Abdurrahman Çömlekçi
Diyabet Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabetin Ameliyat ile Tedavisi Mümkün müdür?
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabette GLP-1 tedavisi nedir?
Prof. Dr. İlhan Yetkin
Diyabette insülin tedavisi
Prof. Dr. Gökhan Özgen
E-Bültene Üye Olabilirsiniz