Diyabette doğru beslenme neden önemlidir?

Prof. Dr. İlhan Yetkin
Gazi Üniv. Tıp Fak. İç Hastalıkları AD.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD.

Bu bölümde diyabette doğru beslenme ile ilgili konuyu sizlerle tartışacağız. Diyabet hastalarının tedavisinde üç temel kural vardır. Bunlardan bir tanesi beslenme, ikincisi egzersiz, üçüncüsü ise ilaç tedavileridir. Birinci sıraya son derece önemli bir konu olan beslenmeyi koyuyoruz. Bu konunun önemi şuradan gelmektedir: Bireylerin tükettiği gıdaların içerisinde temelde üç çeşit madde vardır: karbonhidratlar, protein ve yağlar.

Kan şekerini en çok etkileyen maddeler karbonhidratlı maddelerdir. Bu bağlamda bunları ölçülü, dengeli ve miktarlarını bilerek yememiz gerekir. Kan şekeri ayarında besinlerle karşılaşmak çok önemlidir. Örneğin günde bir defa gıda tüketilmesi kan şekerinde ani yükselmelere neden olmaktadır. Günde iki defa yemek yediğinizde de aynı yükselmeler meydana gelir. Bunları engelleyebilmek için gün içinde tüketilen gıdaları asgari günde altı öğüne yaymaktayız.

Ani “peak”ler kan şekeri yüksekliklerine neden olmaktadır. Bu ani kan şekeri yükseklikleri de diyabet ya da şeker hastalığındaki komplikasyonların gelişiminde en önemli etkenlerden birisidir. Örneğin, göz komplikasyonu ve böbrek komplikasyonu ile ayaklarımızdaki sinir problemlerinin gelişmesinde en önemli etkenlerden bir tanesi gün içerisindeki ani kan şekeri yükselmeleridir. Bunlar ne kadar hızlı ve sivri bir şekilde yükselirse damarlarımız üzerindeki etkileri de aynı ölçüde aşırı olur. Dolayısıyla kan şekerinin ani yükselmesine neden olabilecek fazla gıda tüketiminden kaçınılmalıdır.

Tip 1 diyabetlilerde asgari olarak günde 6 öğün beslenilmesini önerilmekte iken tip 2 diyabetlilerde bu bazen günden 5 öğün olabilir ama her halükarda gıdaları bu öğünlere yaymak gerekir. Tip 1 diyabetliler için 3 ana öğün 3 ara öğün tüketilmesi gerektiği söylenebilir. Ana öğünlerde tüketilecek besin miktarı o gün tüketilmesi gereken gıdanın %70’i olmalıdır. Ara öğünlerde de karbonhidrat tüketmek gerekir. Bunların her birinde de %10 karbonhidrat tüketilirse karbonhidrat miktarı gün içerisine yayılmış olur.

Başlangıçta ifade edildiği gibi unutulmaması gereken en önemli husus kan şekeri yüksekliğini en çok etkileyen ürünlerin karbonhidratlı ürünler olduğudur. Bir diğer deyişle ekmek gibi unlu gıdalar, şekerli gıdalar kan şekerini en çok yükselten gıdalardır. Dolayısıyla bunları gün içerisine yaymak gerekir. Böylece kan şekerimizin ayarından çok önemli bir mesafe kat edilmiş olur.

Burada dikkat edilmesi geren bir diğer husus da bu gıdaları tükettiğimiz saatlerdir. Kahvaltıyı 07:30 / 08:00 civarında yapıp 2,5 saat sonra kuşluk dediğimiz bir ara öğün almamız gerekmektedir. Bu ara öğünde gene karbonhidrat tüketilmelidir. Öğlen yemeğimizi ise 2,5-3 saat sonra 13:00 gibi yapıp ondan sonraki ara öğünümüzü 2,5-3 saat sonra 16:00 gibi yapmamız gerekmektedir. Bundan 2,5-3 saat sonra 19:00 gibi akşam yemeğimizi yedikten 2,5-3 saat sonra tekrar ara öğünümüzü yaparak günümüzü tamamlamamız gerekmektedir.

Bunların dışında başka gıdalar tüketmek mümkündür ancak bunlar tercihen ara öğünlerde yenmelidir. Yeni tüketilecek gıdalar sırasında mutlaka içerisindeki karbonhidrat miktarına göre ufak dozlarda insülin tedavisi ile aynı kan şekeri yükselmelerini önlemek gerekiyor. İnsülin tedavilerini uygularken öncelikli prensibimiz bireyi hipoglisemiye sokmamaktır. Ani kan şekeri yükselmelerini engellemek için tedavinin gıda-insülin etkilerini birbiriyle bağıntılı şekilde hekim arkadaşların önerilerine dikkat ederek uyum içinde yapılması gerekmektedir.

İlginizi Çekebilir

Diyabet ve Obezite
Prof. Dr. Aytekin Oğuz
Diyabetliler kesinlikle tatlı ve şekerden uzak mı durmalıdır?
Prof. Dr. Abdurrahman Çömlekçi
Diyabet ve Cinsel Yaşam
Prof. Dr. Rıfat Emral
Diyabet ve Yaşam Tarzı Değişikliği
Prof. Dr. Taner DAMCI
Diyabet ve Spor
Prof. Dr. Taner DAMCI
E-Bültene Üye Olabilirsiniz