Diyabet ve uyku bozuklukları

Prof. Dr. Metin Arslan
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

Kişi uyandığı zaman güne ruhen ve bedene hazır vaziyette, zinde ve dinlenmiş bir şekilde başlıyorsa o zaman iyi bir uyku uyumuş demektir. Fakat uykuya dalma, uykuyu sürdürme ve uykuyu sonlandırmayla ilişkili olarak dinlenmemiş bir uykuyla kalkıyorsa o zaman uyku bozukluklarından bahsedilir. Diabetes mellituslu hastalarda uyku bozukları kişinin okul ve iş başarısını, sosyal yaşantısını, aile ilişkileri ve diğer ilişkilerini, kısaca yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Diabetes mellituslu hastalarda uyku bozuklukları kan şekerinin iyi ayarlı olmamasından kaynaklı olabilir. Bu durum aynı zamanda diabetes mellitusun diyabetik nöropati dediğimiz sinirleri tutmasıyla ilgili yan etkilerinden dolayı da olabilir. Ayrıca diabetes mellituslu hastalarda kan şekeri yükselmesinin yanı sıra aldığı tedaviye bağlı olarak bir kan şekeri düşüklüğü de olabilmektedir. Bundan dolayı hipoglisemi dediğimiz kan şekeri düşüklüğüyle ilişkili olarak uyku bozuklukları ortaya çıkabilmektedir.

Diabetes mellituslu hastalarda görülen uyku bozukluklarını uykusuzluk (insomnia), uykuda solunum durması (uyku apnesi) ve huzursuz bacak sendromu olarak üç ayrı sınıfta inceleyebiliriz. Uykusuzluk (insomnia) uykuya dalma, uykuyu sürdürme ve uykuyu sonlandırmayla ilişkili olarak dinlenmemiş bir uyku olması ve bundan dolayı uyumama halidir. Uykusuzluk (insomnia) uyku bozuklukları içinde belki en başta gelenler arasındadır. Diabetes mellituslu hastalarda uykusuzluk (insomnia) diyabet olmayanlara göre daha sık görüldüğü gibi kan şekeri ayarı iyi olmayanlarda da daha sık görülmektedir. Diabetes mellituslu hastalar içerisinde uyku ilaçları kullananlar diyabetli olmayanlara göre daha sık olarak görülmektedir.

Uyku apnesi ya da uykuda solunumun durması uyku sırasında 10 saniyeden daha fazla süreyle solunumun durması halidir. Diabetes mellituslu hastalarda %30 - %40 oranında uykuda solunumun 10 saniyeden fazla durması görülmektedir. Özellikle şişman diyabet hastalarının yaklaşık %80’inde uykuda solunum durması (uyku apnesi) görülebilmektedir.

Bir başka uyku bozukluğu huzursuz bacak sendromudur. Bu kişilerin “Akşam olduğunda ayaklarımı koyacak yer bulamıyorum”, “Yatağa girdiğimde ayaklarımın canı çekiliyor”, “Bacaklarımı hareket ettirmekten uykuya dalamıyorum” gibi şikâyetleri vardır. Huzursuz bacak sendromu hastanın bacaklarında hissettiği fakat tam olarak tarif edemediği rahatsız edici garip bir his ve bunun sonucunda uykuya dalamama halidir. Normal toplumda huzursuz bacak sendromu %4 oranında görülür ama diyabetes mellituslu olgularda %25 oranında görülür. Diyabetli olmayanlara göre %5 - %10 daha fazla görülmektedir.

Diabetes mellituslu hastalarda bu gördüğümüz uyku bozukluklarından başka diyabetes mellitusun bir tipi olan Tip 1 diabetes mellitusta da kendine ait uyku bozuklukları vardır. Bir başka deyişle diabetes mellitusun belli başlı iki tipi vardır: Genç tipi - Tip 1 diyabet ve Erişkin tipi - Tip 2 diyabet. Tip 1 daha az görülen ve de kan şekeri oynaklık gösteren ve de mutlak insülin kullanması gereken çocuklar ve gençlerde görülen diyabet hastalığıdır. Tip 1 diabetes mellitusta toplam uyku süresi azalmıştır. Geç uykuya dalma sorunu yüzünden uyku kalitesi azalır ve kişi ertesi gün uyandığında kendini uyku uyumamış gibi hisseder. Bu tür yan uyku bozuklukları Tip 1 diabetes mellitusta daha sık görülmektedir.

Özetleyecek olursak diabetes mellitus ve uyku bozuklukları toplumda sık görülen hastalıklardandır. Uyku bozukluğu diabetes mellitusa ve diabetes mellitus uyku bozukluğuna neden olmaktadır. Diyabetlilerde uyku bozukluğu olduğu zaman bunlar diyabetin kan şekeri ayarını bozmaktadır. Aynı zamanda diyabetli olan bir kimsede kan şekeri ayarlı değilse uyku bozuklukları görülür. Eğer kişinin kan şekeri ayarı iyi olmuyorsa yani kan şekeri düzeyi yapılan tedavilerle ayarlanamıyorsa o zaman uyku bozukları olup olmadığı araştırılmalı ve buna göre tedbir alınmalıdır.

İlginizi Çekebilir

Diyabet ve ameliyatlar
Prof. Dr. Metin Arslan
Diyabet ve aşı
Prof. Dr. Metin Arslan
Diyabet ve askerlik
Prof. Dr. Metin Arslan
Diyabetli kişiler ameliyat olabilir mi? Nelere dikkat etmelidir?
Prof. Dr. Gökhan Özgen
Diyabet ve dini görevler
Prof. Dr. Metin Arslan
E-Bültene Üye Olabilirsiniz