Go to the page content
Temel bilgiler | 3 min. read

Tip 2 diyabet kalp hastalığı riskini artırıyor mu?

Kalp ve damar hastalığı riskinizi nasıl azaltacağınızı buradan öğrenebilirsiniz!

Eğer bu yazıyı okuduysanız tip 2 diyabet ve kalp hastalığı arasındaki ilişki hakkında bilginiz vardır. Günümüzde tip 2 diyabete ilişkin her şey -nasıl tamamen iyileştirileceği de dahil- henüz bilinmese de, diyabetin belirtilerinin nasıl etkin bir şekilde tedavi edileceği son derece iyi bilinmektedir. Bu, kalp ve damar hastalığı bağlamında önemlidir. Nedenini öğrenmek için okumaya devam edin.

Kronik bir hastalığa sahipseniz, bilgi sizi güçlendirir.

Rahatsızlığınız hakkında ne kadar çok şey bilirseniz, durumunuzu yönetme şansınız o kadar artar. Bu, kalp ve damar hastalıkları ile ilişkisi bilinen tip 2 diyabet gibi kronik bir rahatsızlığınız varsa, özellikle önemlidir. Dikkat edilmesi gereken pek çok nokta olduğundan hemen bunlara geçelim.

Haydi başlayalım!

Diyabet metabolizma ile ilgilidir, değil mi? Evet. Tip 2 diyabet tanısı koyulan pek çok kişi bir süredir metabolik sorunlar yaşıyor olabilir.

Aşağıdakilerin tümü tip 2 diyabet için risk faktörüdür:

  • Obezite
  • Metabolik sendrom
  • Prediyabet – “bozulmuş açlık glukozu” ve “bozulmuş glukoz toleransı” - bu kategoridedir.

Bu faktörlerin birbirleriyle olan ilişkisi henüz tam olarak anlaşılmış olmasa da, ortak bir metabolik temele sahip oldukları düşünülmektedir.1

Tip 2 diyabetin ortaya çıkması da tahmin edebileceğiniz gibi metabolik bir olaydır. Hastalık birden bire ortaya çıkmaz. Yavaş ilerleyen bir süreç söz konusudur: İnsülin fonksiyonlarındaki bozulma zamanla gittikçe artar.2

Tip 2 diyabet gelişiminden sorumlu olan insülinin normal fonksiyonlarındaki bu bozulmanın, yukarıda bahsedilen risk faktörleri ile önemli bir ortak noktası vardır: kardiyovasküler yani kalp damar hastalığı gelişme riskinde artış.

Kardiyovasküler risk artışı, yüksek kan şekeri ile ilişkilidir. Yüksek kan şekeri bir dizi başka hastalığın gelişme riskini de artırır. Bu nedenle önemsenmelidir. Örneğin, tip 2 diyabeti olan bir bireyin inme veya kalp krizi geçirme riski, tip 2 diyabeti olmayan birine kıyasla 4 kata kadar daha yüksektir.3,4,5

Bu yazıdan yüksek kan şekeri ve kardiyovasküler risk hakkında daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

Kalp krizi ve inme aynı şey değil mi?

Hayır, değiller. Farklı oldukları bazı yönler şunlardır:

Kalp krizi ve inme karşılaştırma tablosu

Kalp krizi veya inme sonrası yaşam kısıtlanmış ya da sınırlanmış olabilir. Kardiyovasküler olay yaşayan bir aile üyesine bakmak zor ve yorucu olabilir.14,15

Sağlık istatistiklerini değerlendirirken şunları unutmayın: Bilgiler, geniş insan popülasyonunun ve profillerinin dahil edildiği verilere dayanır. Bu insanlar farklı yaşları, genetik yapıları, ortamları ve daha pek çok özelliği temsil eder. Bu nedenle, sizin kişisel risk profiliniz ortalamadan büyük ölçüde sapma gösterebilir.

Ama alınacak ana mesaj herkes için aynıdır. Tip 2 diyabet belirtilerinizi kontrol altına aldığınızda, kalp ve damar sağlığınızı da mümkün olduğunca güvence altına almış olursunuz.

Bunun nasıl yapılacağı hakkında daha fazla bilgi edinelim.

Afiyet olsun


Herkes yemek yemelidir. Ancak hem kalp ve damar hastalığına yakalanma riskinizi azaltmak hem de diyabetle yaşarken sağlığınızı daha iyi yönetmek istiyorsanız beslenme hakkında bazı şeyleri bilmelisiniz.16

Hedefiniz dengeli bir beslenme planı olmalıdır; şimdi bunun ne anlama geldiğini öğreneceğiz. Doymuş yağ oranı yüksek (yaygın olarak hayvan ürünlerinde bulunur) gıdalardan, trans yağlardan (genellikle kızartılmış gıdalarda ve tatlılarda bulunur) uzak durmaya çalışın.17,18

Bu, yağın tümüyle kötü bir şey olduğu ve tüketmekten tamamen kaçınılması gerektiği anlamına gelmez. Çalışmalar doymuş ve trans yağların yerine avokado, fındık, zeytinyağı ve bitkisel yağlarda bulunan doymamış yağları tüketmenin, kalp ve damar sağlığınız için faydalı olabileceğini göstermektedir.19

A couple of broccoli on a plate with limes laying next to it.

Herkes yemek yemelidir. Ancak hem kalp ve damar hastalığı riskinizi azaltmak hem de diyabetle yaşarken sağlığınızı daha iyi yönetmek istiyorsanız beslenme hakkında bazı şeyleri bilmelisiniz.16

 

Birkaç şey daha...

Fazla miktarda alkol, şeker ve tuzdan uzak durmaya çalışın.

Tuzu neden kısıtlamalıyım diye mi düşünüyorsunuz? Vücudunuz tükettiğiniz tuzu seyreltmek için suyu tutar. Bu nedenle, tuz tüketerek fazla miktarda suyun vücudunuzda kalmasına neden olursunuz. Vücuttaki bu fazla su, kan hacminizi artırarak kalbinizin daha fazla çalışmasına neden olur; çünkü kalbin kan damarlarınızdaki fazla miktardaki sıvıyı pompalaması gerekir.20

Bu durum zamanla kan damarlarını oldukça zorlar ve kan damarları sertleşerek inme, kalp krizi ve kalp yetmezliği riski artabilir.21

Burada sunulan beslenmeye dair ipuçlarını dikkate alırsanız, kalp ve damar hastalığı için risk faktörleri olan kan şekerinizi, kolesterolünüzü, kan basıncınızı ve kilonuzu daha iyi yönetme yolunda bir adım atmış olursunuz.22

Mutfağınızda sağlıklı gıdalar bulundurun.

Bir sonraki market alışverişine gittiğinizde aşağıdaki yiyecek listesini cebinize koyduğunuzu varsayalım:

  • Sebzeler, meyveler ve kuru yemişler
  • Tam tahıllı ekmek, makarna ve pirinç seçenekleri
  • Balık ve az yağlı et
  • Yumurta ve diğer süt ürünü olmayan protein kaynakları
  • Süt ve peynir

Bu taslak alışveriş listesi umarım herkesin damak tadına uygun bir şeyler içermektedir!

Neden tam tahıllılar diye mi soruyorsunuz? Tip 2 diyabet varlığında koyu renkli gıdalar genellikle daha açık renkli, soluk gıda çeşitlerine tercih edilmelidir.

Bunun nedeni, faydalı bir temel kuralla ilgilidir: Açık renkli gıdalar, kan şekerinizin hızla yükselmesine ve düşmesine neden olan daha hızlı etki gösteren, daha basit karbonhidratlar içerir; uzun süreli tokluk hissi vermez, çabuk acıktırırlar.23

Göbek marul yerine ıspanak, beyaz pirinç yerine esmer pirinç, beyaz patates yerine tatlı patates, buğday ekmeği yerine tam tahıllı ekmek ve benzeri ürünleri seçin.24

Son ipucu genel bakış açınızla ilgilidir: Listeyi bir sınırlama olarak değil de güvenli şekilde yenebilecek besinlere dair bir açıklama olarak görmeye çalışın. Bu bilgileri aklınızda tutarak, kendinize uygun yeni tatlar keşfedin. İnterneti kullanın! Keşfedilmeyi bekleyen sayısız heyecan verici ama yapımı kolay tarif var!

Sigara içmediğiniz için teşekkür ederiz!

Belki de zaten içmiyorsunuz. Sigara içmiyorsanız bu, sizin için harika! Kullananlar için sigarayı bırakmanın, genel sağlığınıza ve özellikle kalp ve damar sağlığınıza fayda sağlayacak en etkili yollardan biri olduğunu söylememiz gerekir.25

Sigarayı tamamen bırakmanıza yardımcı olacak birçok destek programı mevcut. Kalp ve damar hastalığına yakalanma riskinizi azaltmak için sigarayı bırakmanıza yardımcı olacak yollar hakkında doktorunuzla görüşün.

Fiziksel aktivitenizi artırmak için bir spor salonuna üye olmanız veya bir fitness eğitmeni ile çalışmanız şart değil.

Biraz terlemek harikalar yaratabilir.

Vücudunuz karmaşık bir yapıya sahiptir. Öyle karmaşık ve hayranlık uyandırıcı şekilde her şey birbiriyle bağlantılıdır ki bilim insanları yeni araştırmalarla bu konuda daha fazla bilgi sahibi olmaya çalışmaktadır.

Vücudunuzun çeşitli sistemlerinin birbirine bağlı olmasının sağladığı bir avantaj vardır. Sağlığınızı destekleyen bir etkinlikte bulunarak, vücudunuzun genel sağlığı üzerinde olumlu bir etki elde edebilirsiniz.

İşte bir örnek: Düzenli olarak yürüyüşe çıkmak, günlük işlerinizi yaparken araba yerine bisiklet kullanmak veya başka şekillerde fiziksel olarak aktif olmak aşağıdakilerin tümünü aynı anda iyileştirmenizi sağlar:

  • Kan basıncınız26
  • Kan lipid (yağ) düzeyleriniz
  • Vücudunuzun insülini kan şekerinizi düşürmek için kullanma kabiliyeti27
  • Kalbinizin ve kan damarlarınızın sağlığı28

Tahmin edebileceğiniz gibi sağlığınızla ilgili tüm bu faydalar kalp ve damar hastalığına yakalanma olasılığınızı azaltmaya da yarar.

Yüksek kan şekeri ve kardiyovasküler risk arasındaki ilişki hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

En önemlisi bir yerden başlamaktır.

Uzmanlar her hafta 150 dakikalık aerobik aktivite önermektedir; bu, günde yarım saatten daha kısa süreye denk gelmektedir.29 Şu an buna yakın düzeyde bir fiziksel aktiviteniz yoksa endişelenmeyin.

Fiziksel aktivitenizi artırmak için bir spor salonuna üye olmanız veya bir fitness eğitmeni ile çalışmanız şart değil.

Başlangıçta bu konuda biraz pratik olmaya ve bazı fiziksel aktiviteleri seçmeye ne dersiniz? Fiziksel aktiviteyi günlük hayatınızın içine sokmanın basit yollarını bulun. İşte size birkaç örnek:

  • Asansörü değil, merdivenleri kullanın.
  • Bisikletle işe gidin ya da araba veya otobüse binmek yerine yürüyün.
  • Markete giden en kısa yol yerine (saçma görünse de) biraz daha uzun bir yolu seçin.
  • Bir arkadaşınızla buluştuğunuzda, bir kafede oturmak yerine birlikte yürümeyi teklif edin.

Hareketsiz oturmak yerine, 10 dakikalık da olsa kısa aktiviteler yapmaya alıştığınızda, etkisi zamanla dikkate değer olacaktır.

Egzersiz programı hakkında tavsiye için bu yazıya göz atın.

Tip 2 diyabetli çoğu bireyin yaptığı gibi, siz de diyabetinizle birlikte hem keyifli hem de tatmin edici bir yaşam sürebilirsiniz.

Tip 2 diyabet yönetimi ve kardiyovasküler riski azaltma, tıpkı bir bozuk paranın iki yüzü gibidir.

Aşağıdakilerin tümünün birbirleriyle örtüşen yönleri mevcuttur:

  • tip 2 diyabetin başlamasını önleme
  • tip 2 diyabetin belirtilerinin yönetilmesi
  • vücut ağırlığının kontrol altına alınması ve belirli bir düzeyde tutulması
  • kalp ve damar sağlığını destekleme

Ancak, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve tütün mamulleri ile fazla miktarda alkolden uzak durmak dahil olmak üzere yaşam tarzı değişiklikleri maalesef her zaman yeterli değildir.

Sağlıklı bir yaşam tarzına ek olarak, ilaç tedavisi de gerekebilir. Elbette kimse çok karmaşık bir ilaç tedavisi almayı tercih etmez. Hangi ilacın tip 2 diyabetinizi en iyi şekilde tedavi edebileceğine ve kardiyovasküler olay riskini azaltabileceğine karar vermek için konuyu doktorunuzla dikkatlice görüşmeniz çok önemlidir.

İyi yaşamak, gerektiğinde tıbbi yardım almak anlamına gelir.

Tip 2 diyabetli çoğu bireyin yaptığı gibi, siz de diyabetinizle birlikte hem keyifli hem de tatmin edici bir yaşam sürebilirsiniz.

Burada konuştuğumuz değişiklikleri hayat tarzınıza dahil ederek, metabolizmanızın, vücudunuzun destek olmaksızın yapamadığı işleri yapmasına yardım edebilirsiniz.

Durumunuz şu anda ilaç kullanmanızı mı gerektiriyor? Veya kan şekeriniz diyet ve egzersiz sayesinde istenilen düzeyde mi? Durumunuz ne olursa olsun, şunları yapmak iyi bir fikirdir...

... düzenli olarak doktorunuzla konuşun

Umarım, bu yazı doktorunuza başvurmak için iyi bir başlangıç noktası olmuştur. Doktorunuzla diyabet gereksinimleriniz ve kardiyovasküler sağlığınız hakkında konuşmak için zaman ayırmaya çalışın. Her ikisi de önemlidir ve tek bir ilaç her iki durum için etki gösterse bile tüm riskler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kan basıncınızın ve kolesterol düzeylerinizin düzenli olarak izlenmesi için kontrollerinizi aksatmayın. Doktorunuz, riskinizi azaltmak için en iyi tedaviyi seçmenize yardımcı olacaktır.

İyi şanslar – ve sağlıkla kalın

Ve unutmayın: Doktorlar, hastaları için ellerinden gelenin en iyisini yapmayı hedeflerler. En baştan itibaren daha fazla bilgi edinmeye ve çözümleri birlikte belirlemeye hazır olduğunuzu açıkça ifade ederseniz, sağlığınız hakkında doktorunuzla konuşmanız o kadar kolay olacaktır. Umarım, öyle yaparsınız.

TR21DI00075

Referanslar
  1. Grundy SM: Pre-Diabetes, Metabolic Syndrome, and Cardiovascular Risk. American College of Cardiology Dergisi 59(7), 2012: 635-643.
  2. Scheen AJ: From Obesity to Diabetes: Why, When and Who? International Journal of Clinical and Laboratory Medicine, 55(1), 2000: 9-15.
  3. Martín-Timón I, Sevillano-Collantes C, Segura-Galindo A, del Cañizo-Gómez FJ: Type 2 diabetes and cardiovascular disease: have all risk factors the same strength? World Journal of Diabetes, 5(4), 2014: 444-470.
  4. Lüscher TF, Creager MA, Beckman JA, Cosentino F: Diabetes and vascular disease: pathophysiology, clinical consequences, and medical therapy: part ii. Circulation. 108(13), 2003: 1655-1661.
  5. Marso SP, Nauck MA, Monk Fries T, et al. Myocardial infarction subtypes in patients with type 2 diabetes mellitus and the effect of liraglutide therapy (from the LEADER trial). The American Journal of Cardiology. 121(12), 2018: 1467-1470.
  6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Diabetes, heart disease, and stroke. 2017. https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/preventing-problems/heart-disease-stroke. Erişim tarihi 12 Temmuz 2018.
  7. Liang H, Vallarino C, Joseph G, et al.: Increased risk of subsequent myocardial infarction in patients with type 2 diabetes: a retrospective cohort study using the U.K. general practice research database. Diabetes Care. 37(5), 2014: 1329-1337.
  8. Schweickert B, Hunger M, Meisinger C, et al.: Quality of life several years after myocardial infarction: comparing the MONICA/KORA registry to the general population. European Heart Journal, 30(4), 2009: 436-443.
  9. CDC. Know the facts about stroke. https://www.cdc.gov/stroke/docs/consumered_stroke.pdf. Erişim tarihi 12 Temmuz 2018.
  10. National Stroke Association. Diyabet ve inme. http://www.stroke.org/sites/default/files/resources/Diabetes%20and%20Stroke_Fact%20Sheet.pdf. Erişim tarihi 17 Temmuz 2018.
  11. National Stroke Association. Physical. http://www.stroke.org/we-can-help/survivors/stroke-recovery/post-stroke-conditions/physical. Erişim tarihi 12 Temmuz 2018.
  12. National Stroke Association. Memory loss. http://www.stroke.org/we-can-help/survivors/stroke-recovery/post-stroke-conditions/cognition/memory-loss. Erişim tarihi 12 Temmuz 2018.
  13. US Department of Health and Human Services, National Institute on Aging. Stroke. https://www.nia.nih.gov/health/stroke. Erişim Tarihi: 26 Eylül 2018.
  14. Sprigg N, Selby J, Fox L, et al.: Very low quality of life after acute stroke: data from the efficacy of nitric oxide in stroke trial. Stroke, 44(12), 2013: 3458-3462.
  15. Schweickert B, Hunger M, Meisinger C, et al.: Quality of life several years after myocardial infarction: comparing the MONICA/KORA registry to the general population. European Heart Journal, 30(4), 2009: 436-443.
  16. Rees K, Dyakova M, Ward K, Thorogood M, Brunner E: Dietary advice for reducing cardiovascular risk (Review). Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013: 1-122 .
  17. Sara P: Cardiovascular Disease (CVD): The Overview. Inosr Applied Sciences, 4(1), 2018: 1-8.
  18. Dobe M: Hypertension: The prevention paradox. Indian J Public Health, 57(1), 2013: 1-3.
  19. Briggs MA, Petersen KS, Kris-Etherton PM: Saturated Fatty Acids and Cardiovascular Disease: Replacements for Saturated Fat to Reduce Cardiovascular Risk. Healthcare, 5(2), 2017: 29.
  20. He FJ, MacGregor GA: "Dietary salt, high blood pressure and other harmful effects on health", in Reducing Salt in Foods: Practical Strategies, ed. by Kilcast D and Angus F., 2007, pp. 18-54.
  21. He FJ, MacGregor GA: "Dietary salt, high blood pressure and other harmful effects on health", in Reducing Salt in Foods: Practical Strategies, ed. by Kilcast D and Angus F., 2007, pp. 18-54.
  22. Mensah GA: Hypertension and Target Organ Damage: Don’t Believe Everything You Think! Ethnicity & Disease, 26(3), 2016: 275–278.
  23. Jenkins DJA, Taylor RH, Wolever TMS: The Diabetic Diet, Dietary Carbohydrate and Differences in Digestibility. Diabetologia, 23, 1982: 477-484.
  24. Wolever TMS, Jenkins DJA, Vuksan V, Jenkins AL, Buckley GC, Wong GS, Josse RG: Beneficial Effect of a Low Glycaemic Index Diet in Type 2 Diabetes. Diabetic Medicine, 9(5), 1992: 451-458.
  25. Sara P: Cardiovascular Disease (CVD): The Overview. Inosr Applied Sciences, 4(1), 2018: 1-8.
  26. Hellénius MLB, Faire UD, Berglund B, Hamsten A, Krakau I: Diet and exercise are equally effective in reducing risk for cardiovascular disease. Results of a randomized controlled study in men with slightly to moderately raised cardiovascular risk factors. Atherosclerosis, 103(1), 1993: 81-91.
  27. Venkatasamy VV, Pericherla S, Manthuruthil S, Mishra S, Hanno R: Effect of Physical Activity on Insulin Resistance, Inflammation and Oxidative Stress in Diabetes Mellitus. Journal of Clinical and Diagnostic Research, 7(8), 2013: 1764-1766.
  28. Hellénius MLB, Faire UD, Berglund B, Hamsten A, Krakau I: Diet and exercise are equally effective in reducing risk for cardiovascular disease. Results of a randomized controlled study in men with slightly to moderately raised cardiovascular risk factors. Atherosclerosis, 103(1), 1993: 81-91.
  29. Gill JMR, Cooper AR: Physical Activity and Prevention of Type 2 Diabetes Mellitus. Sports Medicine, 38, 2008: 807-824.
  30. Selvin E, Bolen S, Yeh HC, et al.: Cardiovascular Outcomes in Trials of Oral Diabetes Medications: A systematic review. Archives of Internal Medicine, 168(19), 2008: 2070-2080.

İlgili Makaleler